Γενικός Ιατρός

Επιφανίου Επισκόπου Κωνσταντείας Κύπρου «Ο Φυσιολόγος»

Αρχ. Δ. ΣΑΠΙΚΑΣ

Ν. Νικηφορίδη 38 – 40. Βύρωνας – Τ.Κ. 16231 τηλ. 76.45.781 Κιν. 6977-28-57-66 e-mail: Sapikas@otenet.gr

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο Επιφάνιος υπήρξε Επίσκοπος στην Σαλαμίνα της Κύπρου, με τον τίτλο του Κωνσταντείας. Είναι ’γιος της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας, που μαρτύρησε στην Παλαιστίνη, κατά πάσα πιθανότητα στην Βησανδούκη γύρω στα 315 μ.Χ.

Ήταν ξακουστός για την φιλομάθειά του και τις πολλές γλώσσες που μιλούσε, όπως και τις τεράστιες γνώσεις του σε φαινόμενα των φυτών και των ζώων, που είχε αποκτήσει από τα πολλά του ταξίδια, στον τότε γνωστό κόσμο.

Από πολύ νεαρή ηλικία έζησε στην Αίγυπτο, σαν ασκητής.

Στην Παλαιστίνη επέστρεψε αργότερα και ίδρυσε μία μονή με αρκετούς μοναχούς.

Το 367 μ.Χ. εκλέχτηκε επίσκοπος Κωνσταντείας (το παλαιό όνομα της Σαλαμίνος) Κύπρου.

Αγωνίστηκε για την Ορθοδοξία και τον μοναχισμό.

Είχε όμως φανατισμό, που τον οδήγησε σε συγκρούσεις με άλλους πατέρες της εποχής του.

Έτσι διαφώνησε με τον Μ. Αθανάσιο, για τον εορτασμό του Πάσχα, στράφηκε εναντίον του Αγ. Ιωάννου του Χρυσοστόμου και του Ωριγενισμού.

Έγραψε ένα σπουδαίο έργο, «Το Πανάριον», που ανασκεύαζε 80 αιρέσεις της εποχής του.

Μεταξύ των έργων του είναι και «Ο ΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ», που διάφοροι ερευνητές προσπάθησαν να κατατάξουν στα νόθα έργα του Επιφάνιου, προφανώς από φθόνο για την τεράστια ηθική απήχηση του περιεχομένου του έργου.

Το όλο έργο του «Φυσιολόγου» αποτελεί μια μοναδική πηγή πληροφοριών για την Επιστήμη της Ζωολογίας και Βοτανολογίας της εποχής του, αλλά και ένα θεολογικό έργο, που αποπνέει την σαφή σκέψη του Επιφάνιου, ότι δηλ. ο άνθρωπος έχει περιορισμένες δυνατότητες να κατανοήσει την Αγία Γραφή και θεωρεί αναγκαία την Ιερά Παράδοση.

Επομένως, όπως αβίαστα συμπεραίνεται από τους θεολογικούς παραλληλισμούς της φυσικής ζωής των πτηνών και των ερπετών με τα υψηλά της Ορθόδοξης Θεολογίας διανοήματα, η αλήθεια υπάρχει στην Εκκλησία, που δέχεται την Αγία Γραφή και την Ιερά Παράδοση.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τον ʼγιο Επιφάνιο στις 12 Μαΐου και τον έχει κατατάξει στους μεγάλους άνδρες της Εκκλησιαστικής ιστορίας.

Στον παρόν έργο προσπαθήσαμε, με τον πιο γλαφυρό τρόπο, να προσφέρουμε στον σύγχρονο Ορθόδοξο κυρίως μελετητή των πατερικών έργων, ένα έργο που ο χρόνος είχε λησμονήσει, αφού χαρακτηρίστηκε σαν «νόθο» χωρίς ιδιαίτερα αποδεικτικά στοιχεία.

Το γεγονός ότι όλα τα σημεία του έργου «ορθοτομούν τον λόγον της αληθείας», είναι η μεγαλύτερη απόδειξη, κατά την γνώμη μας, της γνησιότητάς του.

Κεφάλαιον Α΄

Ο φυσιολόγος άρχεται λέγειν περί του λέοντος: αρξώμεθα λαλήσαι περί του λέοντος του βασιλέως των θηρίων, ήτοι των ζώων. Και γαρ Ιακώβ, ευλογών τον Ιούδαν λέγει: «Σκύμνος λέοντος Ιούδα, υιέ μου εκ βλαστού και τα εξής».

Πρώτη του λέοντος φύσις

Ότε περιπατεί εν τω όρει, και έρχεται αυτώ οσμή του κυνηγού, τη ουρά συγκαλύπτει τα ίχνη, ίνα μη, ακολουθούντες τοις ίχνεσι οι κυνηγοί, εύρωσιν αυτού την ποίμνην και καταλάβωσιν αυτόν.

Ερμηνεία

Έτσι ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, ο νοερός Λέοντας που νίκησε, από τη φυλή Ιούδα, η ρίζα του Δαυίδ, που στάλθηκε από τον Πατέρα, κάλυψε τα νοερά του ίχνη, δηλ. την θεότητα, μέχρι την ημέρα που κατέβηκε στην γη, σαν θεάνθρωπος.

Γιατί κατέβηκε στην κοιλία της Μαρίας, για να σώσει το ανθρώπινο γένος, που βρισκόταν σε πλάνη. «Και γαρ ο Λόγος σαρξ εγένετο και εσκήνωσεν εν ημίν».

Γι αυτό, όλοι εκείνοι που αγνοούσαν ότι είχε κατεβεί από επάνω, έλεγαν «Τις εστιν ούτος ο βασιλεύς της δόξης;». Και το ʼγιο Πνεύμα απαντά: «Ο Κύριος των δυνάμεων, αυτός εστίν ο βασιλεύς της δόξης».

’λλη ερμηνεία

Έτσι και εσύ, άνθρωπε που έχεις διανόηση, όταν κάνεις ελεημοσύνη, να μη γνωρίζει το αριστερό σου χέρι, το έργο του δεξιού, μήπως ιχνολογήσει ο διάβολος επάνω στα αγαθά σου έργα και σε οδηγήσει στα πονηρά.

Κεφάλαιον Β΄

Δεύτερη φύσις του λέοντος

Όταν τέξηται τον αυτής σκύμνον η λέαινα, άπνουν τε και τυφλόν τυγχάνοντα εμβλέπουσα, προσκαθέζεται προσέχουσα αυτώ τριήμερον. Μετά δε το συμπληρωθήναι τας τρεις ημερών, προσπελάζων ο άρρην λέων και εμφυσήσας αυτώ και ευθύς βλέπει και ζη. Όταν ουν κοιμάται, γρηγορούσιν αυτού οι οφθαλμοί και από επτά βημάτων του κυνηγού προαισθάνεται και διαδιδράσκει, του μη συμπεσείν αυτώ.

Ερμηνεία

Έτσι και τα άπιστα κράτη, με την τριήμερη ταφή και εξέγερση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, άνοιξαν τα μάτια τους και απόκτησαν ζωή. Πριν από το βάπτισμα, ονομαζόντουσαν νεκροί και τυφλοί, και τα επέβλεπε η λιονταρίνα, δηλ. το ʼγιο Πνεύμα, μέχρι την τριήμερη ταφή. Όταν ήλθε το αρσενικό λιοντάρι, δηλ. ο Λόγος και εμφύσησε σ αυτούς το ʼγιο Πνεύμα, τους ζωοποίησε και τους σήκωσε από τον ʼδη.

Κεφάλαιον Γ΄

Περί του ούρου

Ο ούρος μέγιστον εστίν ζώον πολύ υπερβάλλον τα έτερα, βοι παραπλήσιος, δύο κέρατα εν εαυτώ πρίονοι όμοια έχων, αυστηρός τη θεωρία, παρά πάντα τα ζώα, ώστε τα μεγάλα ζώα διακνηθόμενος τοις κέρασι διαπρίειν και κλωνοκοπάν, και ουδέν των ζώων δύνασθαι υφ εαυτού ποιήσασθαι.

Νέμεται δε ο αυτός ούρος πλησίον του ωκεανού και ευθέως μεθύσκεται και παλαίει προς γην τοις κέρασι, ώσπερ βους.

Έτσι δε εκείν δένδρον, η ονομαζόμενη τάνυς, κλήματος μόρφωσιν έχουσα λευκοκλώνου, και κνηθόμενος ο αυτός ούρος την κεφαλήν προς τα έρνη της τάνου, το κέρας αυτού δέδεται υπ αυτής.

Παραγενομένου, τοιγαρούν, του κυνηγού και ευρίσκοντος εμπεπεδωμένου των κεράτων, κρατεί αυτόν.

Ερμηνεία

Έτσι και εσύ, άνθρωπε που έχεις διανόηση, πρέπει να καταλάβεις ότι ο Θεός σε εδημιούργησε με περισσότερη γενναιότητα από το άγριο αυτό βουβάλι.

Αντί για τα κέρατα, σου έχει δώσει τις δύο διαθήκες (Παλαιά και Καινή), κεράτινο όπλο εναντίον των εχθρικών δυνάμεων, με σκοπό να μην μπορεί να σε πλησιάσει ο Σατανάς. Διότι λέγει και ο Προφήτης «Εν σοι τοις εχθροίς ημών κερατιούμεν», δηλ. στ Όνομά σου καταστρέφουμε τους πνευματικούς μας εχθρούς με το κέρας του πνεύματος.

’λλη ερμηνεία

Σαν ωκεανός εξηγείται το μέγεθος των υλικών αγαθών, δηλ. του πλούτου και τάνυς η ηδονή της ζωής.

Όταν εμπλακεί ο άνθρωπος στις ηδονές της ζωής, παραμελεί την πίστη.

Όταν, λοιπόν, έλθει ο κυνηγός, δηλ. ο διάβολος και βρίσκει τον άνθρωπο μπλεγμένο και να έχει αμελήσει την πνευματική του ζωή, τον κατακυριεύει.

Κεφάλαιον Δ΄

Περί ελέφαντος.

Έστι γαρ ο ελέφας μέγιστον ζώον, προβοσκίδα έχων, του διαφθείραι τα επερχόμενα αυτώ ζώα. Ομοίως και την βρώσιν και την πόσιν, δια της προβοσκίδος αυτού κυβερνάται. Ου γαρ έχει αρμοσίας και κύψας νέμεται και ου κάμπτει γόνατα.

Η θήλυς δε ζητεί βοτάνην, την λεγόμενην μανδραγόραν και μεταλαμβάνει εξ αυτής και ευθέως πυρούται και πορεύεται προς τον άρρενα και κομίζει αυτώ την βοτάνην και μεταλαμβάνει ο άρρην εξ αυτής και ευθέως πυρούται και συγγίνεται τη θήλει.

Επερχομένου δε του καιρού του τεκείν, εισβαίνει εις τινα λίμνην του ύδατος, το ύδωρ καταμετρούσα εις το πλησιάσαι τοις μαστοίς και ταύτα γεννά.

Ην γαρ τέξηται επί της γης, αδυνατήσει ο σκύμνος εγερθήναι, αμοιρών αρμοσιών.

Ερμηνεία

Είναι φανερό, ότι ο πρωτόπλαστος Αδάμ, όχι όπως ακριβώς η Εύα, αφού απόκτησε το ξύλο της παρακοής το δοκίμασε και το πρόσφερε στον σύζυγό της, ο οποίος μετά από την δοκιμασία, αισθάνθηκε την παράβαση που είχε διαπράξει.

Τι λοιπόν, σημαίνει η πράξη της αμαρτίας; Τι σημαίνει η γέννα της λίμνης; Τον Παράδεισο και όσα έγιναν σ αυτόν.

Κεφάλαιον Ε΄

Περί της ελάφου

Έστι δε η έλαφος μόρφωσιν έχουσα αγρίας δορκάδος, το δε κέρας αυτής τρίαρχον, κατά τας τρεις ανακαινίσεις.

Ζη δε έτη πεντήκοντα, και διατρέχει, ως καλός δρομεύς, τας νάπας των υλών και τας φάραγγας των ορέων και οσφραίνεται τας οπάς των ερπετών και τον όφιν, οπήπερ διατρίβοντα, παραχρήμα γιγνώσκει και ευθέως τίθησι την ρίνα αυτής επί την θύραν της οπής, και αναιρεί την πνοήν και εξιών ο όφις εισβαίνει εις τον λάρυγγα της ελάφου, η δε καταπίνει αυτόν.

Δια τούτο, έλαφος ονομάζεται, δια το ελείν τους όφεις εκ του βάθους.

Τρέχει γαρ επί τας πηγάς των υδάτων και η μη τρεις ώρας γεύσηται του ύδατος, τελευτά. Ει δε εύρη ύδωρ, πάλιν ζη πεντήκοντα.

Δια τούτο είπεν η προφήτης «ον τρόπον επιποθεί η έλαφος επί τας πηγάς των υδάτων, ούτως επιποθεί η ψυχή μου προς Σε, ο Θεός»».

Ερμηνεία

Έτσι και συ, άνθρωπε που έχεις διανόηση, πρέπει να καταλάβεις, ότι για σένα υπάρχουν τρεις ανακαινήσεις πνευματικές, το βάπτισμα της αφθαρσίας, το χάρισμα της υιοθεσίας και η μετάνοια. Όταν, λοιπόν, ανακαλύψεις το φίδι μέσα στην καρδιά σου, δηλ. την αμαρτία, φύγε τρέχοντας προς τις πηγές των καθαρών νερών, δηλ. τις Γραφές (όπως ερμηνεύουν αυτές οι Προφητείες) και πιες νερό ζωής, δηλ. το ʼγιο Δώρο (την Θεία Κοινωνία). Γιατί όταν κοινωνείς, με προηγούμενη μετάνοια, ανανεώνεις τον εαυτό σου μ αυτόν τον τρόπο και έτσι έχει θανατωθεί η αμαρτία.

Κεφάλαιον ΣΤ΄

Περί αετού

Έτσι γαρ ο αετός, βασιλεύς των όρνεων. Αετός δε καλείται δια την πολυετίαν αυτού. Ούτος μεν ζη έτη εκατόν. Και γηράσαντος γρυπούται ο προμυκτήρ και αμβλυωπούσιν οι οφθαλμοί αυτού, του μη οράν, και ουκ ισχύει φαγείν. Ανέρχεται δε εις ύψος λίαν και ρίπτει εαυτόν επί ακτροτόμου πέτρας, προσκρούσας αυτή το ράμφος και λούεται εις την ψυχράν λίμνην και κάθεται κατά το ηλιακόν θερμόν.

Πίπτουσι δε λεπίδες από των οφθαλμών και πάλιν εις νέους τελείν άρχεται.

Ερμηνεία

Έτσι και συ, άνθρωπε που έχεις διανόηση, όταν κάνεις πολλές αμαρτίες, ανέβα σε ύψος, δηλ. στην συνείδησή σου και ρίψε τον εαυτόν σου στην πέτρα, δηλ. στην Ορθόδοξη Πίστη. Κλαύσε για το πλήθος των αμαρτιών σου και καθαρίσου στην λίμνη από τα δάκρυά σου. Κάθισε να ζεσταθείς στον ήλιο, δηλ. στην Εκκλησία και στο Πανάγιο Πνεύμα, τρέχα το ταχύτερο στην θερμαντική δύναμη της μετανοίας. Πέταξε από επάνω σου τις λεπίδες, δηλ. τις αμαρτίες, και πάλι θ ανανεωθεί σαν του αετού η νεότητά σου και θα ονομασθείς δίκαιος στα μάτια του Θεού.

Κεφάλαιον Ζ΄

Περί γυπός

Ο Γυψ όρνεον εστι τη ήττη της γαστρός τα πάντα υπερακοντίζον. Ούτος ασιτίαν άγει τεσσαράκοντα των ημερών, ην δε λαχών τύψι εδέσμασιν, εσθίει λίτρας τεσσαράκοντα και αναπληροί την των τεσσαράκοντα ημερών ασιτίαν.

Ερμηνεία

Και συ, λοιπόν, άνθρωπε που έχεις διανόηση, που πέρασες σαράντα ημέρες με νηστεία, περιμένοντας την Ανάσταση του Κυρίου, μη θελήσεις ν ασχοληθείς με την γαστριμαργία σου, ώστε να χάσεις το πνευματικό κέρδος της νηστείας των σαράντα ημερών.

Κεφάλαιον Η΄

Περί πελεκάνος

Έτσι γαρ η πελεκάν φιλότεκνον όρνεον, παρά πάντα τα όρνεα. Η δε θήλεια καθέζεται εν τη νεοττιά, φυλάσσουσα τα τέκνα και περιθάλπει αυτά, ασπαζόμενη και κολαφίζουσα εν φιλήματι.

Όφις δε οπάς ταις πλευραίς κατεργάζεται και τελευτώσι.

Και καθ ημέρας τρεις, παραγενομένου του άρρενος πελεκάνος, και ευρίσκοντος αυτά τεθνηκότα, ολοφύρεται την καρδίαν λίαν.

Πεπληγωμένος δε του πόνου, κολαφίζει την ιδίαν πλευράν και οπάς αυτή εμποιεί και καταρρεί αίμα, επιστάζων επί τας πληγάς των τεθνηκότων νεοσσών και ούτως ζωοποιούνται.

Ερμηνεία

Έτσι ακριβώς και ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, άνοιξε την πλευρά του και αμέσως έτρεξε αίμα και νερό. Έσταξε το αίμα επάνω στα νεογέννητα που είχαν αποθάνει, δηλ. τον Αδάμ και την Εύα, τους υπόλοιπους προφήτες και σ όλους τους νεκρούς και φώτισε ολόκληρη την οικουμένη και έδωσε ζωή σ αυτούς, με την τριήμερη ταφή και ανάστασή Του. Γι αυτό τον λόγο μίλησε με το στόμα του Προφήτη «Ομοιώθην πελεκάνω ερημικώ».

Κεφάλαιον Θ΄

Περί πέρδικος

Έστι η πέρδιξ πολύτεκνος· νεοττοποιησαμένη δε πορεύεται η θήλυς και γεννά τα ωά καθ εκάστην και ουκ αρκεί αυτή της ιδίας γαστρός ο τόκος, αλλά κλέπτουσα και τα ωά των αλλοτρίων, φέρει αυτά, επί την νεοττίαν αυτής.

Ερμηνεία

Έτσι και συ, άνθρωπε, που έχεις διανόηση, όταν κάνεις πολλές ελεημοσύνες, να μη αρκεστείς σ αυτές, αλλά τρέξε για την εφαρμογή και άλλων εντολών και αύξησε την πνευματική σου φωλιά, όσο πιο πολύ μπορείς. Δηλ. εξάγνισε την καρδιά σου και γίνε ιδιαίτερα σκληρός, απέναντι στις εχθρικές δυνάμεις (του Σατανά).

Κεφάλαιον Ι΄

10. Περί τρυγόνος

Έστι η τρυγών φίλανδρον όρνεον, παρά πάντα τα πετεινά και πορεύονται αμφότεροι, άρρεν και θήλυ και νεοσσοποιούσιν αποζευχθέντων δε αυτών, φυλάσσουσι την μονογαμίαν, έως τέλους της ζωής αυτών.

Ερμηνεία

Έτσι και συ, άνθρωπε, που έχεις διανόηση, όταν μπλέξεις με την αμαρτία και σου φανεί ότι είναι καιρός να μετανοήσεις, διώξε τη διάθεση της αμαρτίας και μην πέσεις άλλη φορά στη βρωμιά, δηλ. σ άλλη αμαρτία, αλλά φύλαξε τη μονογαμία σου, δηλ. την ένωση με τη σύζυγό σου, για να τη βρεις μόνη στη Δευτέρα Παρουσία.

Κεφάλαιον ΙΑ΄

11. Περί φοίνικος

Φοίνιξ ταώνος ωραιοτέρα υπάρχει. Ο ταών γαρ, χρυσίω και αργυρίω καταπετάσας τας πτέρυγας κέκτηται.

Η δε φοίνιξ, υακίνθου και σμαράγδου και λίθων πολυτελών. Τιάραν γαρ φέρει επί την κεφαλήν και σφύρας κατέχει επί τοις ποσίν αυτής. Η φοίνιξ της Ινδίας, εγγύς κοιτάζεται και αμφί τα πεντακόσια έτη τον βίον διάγει εις τας κέδρους του Λιβάνου, άβρωτος και άτοπος, τρέφεται δε εκ πνεύματος. Και μετά τα πεντακόσια έτη, αναμέστας εμποιεί τας πτέρυγας αυτής αρωμάτων και όταν σημάνη ο Ιερεύς της Ηλιουπόλεως εγείρεται εκ του ιδίου τόπου και πορεύεται προς τον Ιερέα, εισερχομένη δε εις τον ναόν, μετά του Ιερέως, εις το ʼγιον Θυσιαστήριον, και πάντα τα μέλη αυτής σποδός γίνεται. Τη δε επιούση ημέρα ευρίσκει πτερυγομένην ούσαν, τη τρίτη δε αναπεπλησμένην πτερύγων, ασπάζεται τον Ιερέα και ανακαινιζομένη απέρχεται πάλιν εις τον ίδιον τόπον.

Ερμηνεία

Πώς, λοιπόν, οι παράνομοι Ιουδαίοι, δεν επίστευσαν στην τριήμερη Ταφή και Ανάσταση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού;

Αφού το όρνεο για τρεις μέρες ζωοποιήθηκε, ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός δεν είχε τον τρόπο ν αναστηθή εκ νεκρών; Γι αυτό έλεγε ο Προφήτης Ησαίας «Δίκαιος ως φοίνιξ ανθήσει».

Κεφάλαιον ΙΒ΄

12. Περί ταώνος.

Έστιν ο ταώς τερπόμενον όρνεον παρά πάντα τα πετεινά. Έτσι δε μορφόχροος, και πτερύγων ωραίων. Περιπατών γαρ ορά αυτόν τερπόμενον, εγκυφυίαν δε έχων την κεφαλήν, υποβλέπει. Όταν δε ίδη τους πόδας αυτού, φωνεί αγρίως, αυτούς ανομοίους έχειν προς το λοιπόν μέρος του σώματος φάσκων.

Ερμηνεία

Και συ, λοιπόν, άνθρωπε, που έχεις διανόηση, βλέποντας τ αγαθά και τις εντολές σου, να χαίρεσαι και να ευχαριστήσαι. Όταν, όμως, δεις τα πόδια σου, δηλ. τ αμαρτήματά σου, φώναξε και κλαύσε προς τον Θεό και μίσησε τις αμαρτίες σου, όπως το παγώνι τα πόδια, για να φανής δίκαιος στον νυμφίο Χριστό.

Κεφάλαιον ΙΓ΄

13. Περί όφεως.

Ο Χριστός είπεν εν τω Ευαγγελίω «Γίνεσθε φρόνιμοι ως οι όφεις, και ακέραιοι ως αι περιστεραί». Ο φυσιολόγος έλεξε περί του όφεως, ότι «πολλαί φύσεις εισιν εν αυτώ».

Πρώτη φύσις του όφεως

Όταν γηράσκη, αμβλύνονται αυτού οι οφθαλμοί και εάν ανανεάζειν εαυτόν βούληται, νηστεύει ημέρας τεσσαράκοντα, έως αν το δέμας αυτού, χαυνωθή και ευρίσκει πέτραν και ραγαδαστεύει, προκύψας. Δια δε της οπής ωθείται περάσαι και εκβάλλει το γήρας και αποβαλών αυτό τερπωλήν παρέχει νενίσκων.

Ερμηνεία Β΄ φύσεως

Και συ, λοιπόν, σκέψου, όταν ο πατέρας σου ο Αδάμ, ήταν μέσα στον Παράδεισο και φορούσε την θεοΰφαντη στολή του, δεν έπεσε στα χέρια του εχθρού (Διαβόλου), αλλά έφυγε μακριά απ αυτόν. Όταν όμως έφυγε και έμεινε γυμνός, αφού δεν τήρησε την θεϊκή εντολή, τότε ο Διάβολος κράτησε αυτόν.

Κεφάλαιον ΙΔ΄

Ερμηνεία Α΄ φύσεως

Και συ, λοιπόν, άνθρωπε, που έχεις διανόηση, εάν θέλεις ν αποβάλεις το παλαιά υπάρχον γήρας του κόσμου, δια της στενής και τεθλιμμένης οδού, με την νηστεία, μάστισε (δάμασε) το σώμα μου. «Στενή γαρ εστίν η πύλη και τεθλιμμένη η οδός η άγουσα εις την βασιλείαν των ουρανών».

Δευτέρα φύσις του όφεως

Οφθείς τω όφει ο άνθρωπος ενδεδυμένος, φοβεί αυτών τα μάλιστα και διαδιδράσκει, οραθείς δε γυμνός καταθαρρεί αυτού.

Κεφάλαιον ΙΕ΄

Τρίτη φύσις του όφεως

Του ανθρώπου αυτόν αποκεραμήσαι ιχνεύοντος, όλον το σώμα παραδίδωσι, την κεφαλήν μόνην φυλάσσει.

Ερμηνεία

Έχουμε, λοιπόν, και εμείς υποχρέωση, σε καιρό πειρασμού, να παραδώσουμε όλο το σώμα μας σε θάνατο, αφού φυλάξουμε μόνο το κεφάλι μας, δηλ. να μην αρνηθούμε τον Χριστό, όπως ακριβώς έκαναν οι ʼγιοι Μάρτυρες. «Η κεφαλή γαρ παντός ανδρός, ο Χριστός εστίν, ως γέγραπται».

Κεφάλαιον ΙΣΤ΄

Τετάρτη φύσις του όφεως

Όταν επί την πηγήν του ύδωρ ποιείν έλθη ο όφις, ου φέρει τον ιόν, αλλά γε αφείς αυτόν εν τη νεοττιά, ούτω καθαρός πορεύεται, ίνα μη τους εξ αυτής πίνοντας φαρμακεύσηται.

Ερμηνεία

Έχουμε, λοιπόν, και εμείς υποχρέωση, αφού τρέξουμε προς το αέναο και άκακο ύδωρ, δηλ. των θείων και επουράνιων διδασκαλιών, που υπάρχουν σε αφθονία, μέσα στην εκκλησία του Θεού, να μη μεταφέρουμε μαζί μας τον ιό της κακίας, αλλά βεβαίως καμία κακία και πονηρή σκέψη, να εγκαταλείψουμε κάθε πονηρό διαλογισμό και έτσι, άμωμοι και καθαροί, να βαδίσουμε, μέσα στην Εκκλησία του Χριστού, με τελικό σκοπό να μη γεμίσουμε από πνευματικό φαρμάκι την ψυχή μας.

Κεφάλαιον ΙΖ΄

14. Περί της μύρμηκος.

Ο Σολομών είπεν εν ταις Παροιμίαις. Ίθι προς την μέρμηκα, ω οκνηρέ κ.λ.π.». Ο φυσιολόγος περί της μύρμηκος της πολλάς φύσεως εχούσης λέγει.

Πρώτη φύσις της μύρμηκος

Όταν επιμελώς βαδίσωσιν έκασται κομίζουσαι τον κόκκον, και ου λέγουσι τοις φέρουσι: Δότε ημίν, ουδ αρπάζουσιν απ αυτών, αλλά αυτόματοί τε ξυλλέξουσαι οίχονται απιούσαι.

Ερμηνεία

Ταύτα μπορείς να τα βρεις στην παραβολή των σωφρόνων και ανοήτων παρθένων, στο ιερό Ευαγγέλιο.

Κεφάλαιον ΙΗ΄

Δευτέρα φύσις της μύρμηκος

Όταν αποταμιεύση τους κόκκους εν τη ποίμνη, διχοτομεί αυτούς, μη χειμώνος καταλαβόντος σωπώσιν οι κόκκοι και λιμοκτονηθώσιν αυταί. Η γαρ μύρμηξ θυμόσοφος τυγχάνουσα, προνοεί καύμα μέγα, η και βροχήν έρχεσθαι.

Θεωρουμένου δε σου την μύρμηκα τον κόκκον του σίτου εις την οπήν εισκομίζουσαν, ερχόμενον νόει τον χειμώνα.

Ην δε εκφέρουσαν θεάσης, γαλήνην εσομένην γνώθι.

Ερμηνεία

Και συ, λοιπό, άνθρωπε, που έχεις διανόηση, ξεχώριζε τις διδασκαλίες της Π. Διαθήκης, από τις πνευματικές (της Κ. Διαθήκης). «Το γαρ γράμμα αποκτείνει». Γιατί ο Παύλος είπε «ο νόμος πνευματικός εστιν», πριν από τον Νόμο, επειδή δεν πρόσεχαν οι Ιουδαίοι, καταστράφηκαν.

Κεφάλαιον ΙΘ΄

15. Περί αλώπεκος.

Η αλώπηξ εστί πολύτροπον ζώον. Πεινάσασα δε και απορούσα τροφής, απέρχεται επί τους ηλιακούς τόπους, καταρρίπτουσα αυτήν εις γην και ανεχόμενη την πνοήν και υποκρίνεται τεθνηκυίαν κείται υπτία, τους οφθαλμούς τε και τους πόδας άνω έχουσα. Επερχομένων δε των πετεινών και αυτήν κατεσθίειν βουλομένων, εκείνη ετοίμως αυτά κρατεί.

Ερμηνεία

Έτσι και ο διάβολος, επειδή θέλει να παγιδεύσει τον άνθρωπο, του προκαλεί πειρασμούς, με σκοπό ν αμελεί την προσευχή και έτσι μ ευκολία, μ αυτό τον τρόπο να τον παγιδεύει.

Κεφάλαιον Κ΄

16. Περί νυκτοκόρακος.

Φησίν ο Ψαλμωδός «εγενόμην ωσεί νυκτοκόραξ».

Ο γουν φυσιολόγος λέγει τουτί το πετεινόν υπεραγαπά την νύκτα ή την ημέραν.

Ερμηνεία

Κατά τον ίδιο τρόπο, ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, αγάπησε πολύ περισσότερο όλους εμάς, που βρισκόμαστε στο σκοτάδι και την σκιά του θανάτου, δηλ. τον λαό των εθνικών, πολύ πιο υψηλά από τον λαό των Ιουδαίων, οι οποίοι κάποτε είχαν και την χάρη της υιοθεσίας και τις επαγγελίες των Προφητών. Εξ αιτίας αυτών ο Σωτήρας έλεγε: «Μη φοβού το μικρόν ποίμνιον, ότι ευδόκησεν ο πατήρ υμών δούναι υμίν την βασιλείαν». Θα ισχυριστείς, ίσως, ότι ο νυκτοκόρακας είναι ακάθαρτο πτηνό και ότι η Σωτήρας έλεγε για τον Απόστολο ότι «Τον μη γνόντα αμαρτίαν, υπέρ ημών αμαρτίαν εποίησεν»; Ταπείνωσε τον εαυτό του, για να μας πλησιάσει όλους. «Τα πάντα γέγονεν, ίνα πάντας σώση».

Κεφάλαιον ΚΑ΄

17. Περί μελίσσης.

Είρηται δια του σοφού: «Μικρά εν πετεινοίς μέλισσα και αρχή γλυκισμάτων και καρπός αυτής».

Ερμηνεία

Έτσι τα θεϊκά έργα ανεξιχνίαστα στους ανθρώπους και θαυμαστά εν υψηλοίς και γλυκύτερα, πάνω από το μέλι και το κερί και πάνω απ όλα τα κτίσματα.

Κεφάλαιον ΚΒ΄

17. Περί του ξηροβατράχου.

Ούτω ο ξηροβάτραχος δέχεται το θερμόν του ηλίου, τους τε πάγους, όμβρους, ανέμους και χειμώνας και πάντα υπομένει ουδαμώς τε απειρηκώς εστιν. Ο δε υδροβάτραχος αδυνατεί υπενεγκείν τι των τοιούτων, αλλά καταλαβόντες του χειμώνος, βάλλει εαυτόν εις τον βυθόν. Επιλάμψαντος δε του ηλίου, εξερχόμενος ηδέως θερμαίνεται. Επειδέ ηλίου θέρμη παχυνθεί, αυτήν φέρειν ου δύναται, και πάλιν ρίπτει ευατόν βυθόν σε.

Ερμηνεία

Ούτω και οι Μοναχοί, που δεν ασκούνται σε πνευματικά θέματα, δεν είναι σε θέση να υπομείνουν την πείνα, την δίψα, την γύμνωση και την εγκράτεια και το να κοιμούνται εις την γη, ενώ εκείνοι που ασκούνται, ευχαρίστως νηστεύουν και τα πάντα τα δέχονται με υπομονή.

Κεφάλαιον ΚΓ΄

19. Περί χαραδρίου.

Έστι γαρ πετεινόν λεγόμενον χαράδριος. Ο φυσιολόγος ήλεγξε περί τούτου, ότι όλον λευκόν εστί, μη όλως μελανίαν έχον. Και εάν τις νοσή, η νόσος του ανθρώπου, ει εστίν εις θάνατον, αποστρέφει από του νοσούντος το πρόσωπον αυτού ο χαράδριος. Εάν δε η νόσος προς ζωήν εστιν, ατενίζει το νοσούντα ο χαράδριος και ο νοσών αν αυτόν.

Ερμηνεία

Έτσι και ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, είναι κατάλευκος, μη έχοντας κανένα στίγμα ή μελανό σημείο του κόσμου, ο οποίος από τους αμαρτωλούς αποστρέφει το πρόσωπό του και βλέπει το πρόσωπο των Αγίων. Μήπως, ισχυριστείς ότι ο χαράδριος είναι ακάθαρτος και πως οδηγείται στο πρόσωπο του Χριστού; Ακάθαρτος υπήρξε και ο όφις και εφανέρωσε αυτόν ο Χριστός, λέγοντας «Καθώς ύψωσε ο Μωυσής τον όφιν εν τη ερήμω, ούτως υψωθείναι δει τον υιόν του ανθρώπου».

Κεφάλαιον ΚΔ΄

20. Περί του δενδροκόλοπος.

Ο δενδροκόλωψ όρνεον εστί ποικίλον, καθάπερ και ο διάβολος εστίν. Πορεύεται δε ο δενδροκόλωψ δια των του δρυμού υλών, και τω προμυκτήρι παίει, και τοις ωσίν ακροάται.

Και ει μεν εστί κωφόν και ακάρδιον το δένδρον, εκπίπτει και εις αυτό εισέρχεται. Ει σ ολοκάρδιον εστιν, εκφεύγει εκείθεν απερχόμενος εις έτερον δένδρον.

Ερμηνεία

Έτσι και ο Διάβολος μέσω του δάσους προχωρεί, δηλ. στους ανθρώπους, μετατρέποντας τις καρδιές τους προς την ακαθαρσία, ενεργεί και ακούει με τ αυτιά του. Και εάν μεν ο άνθρωπος είναι κωφός και χωρίς καρδιά, όταν μπαίνει μέσα του, κάνει φωλιά. Εάν όμως, μ όλη την καρδιά του, με ταχύτητα διαφεύγει και σ άλλες επιστρέφει.

Κεφάλαιον ΚΕ΄

21. Περί πελαργού.

Έστι δε ο πελαργός αγνότατον. Ούτε γαρ ο άρρην την θήλειαν θελγήτροις προς την οχείαν εκκαλεί, ουδέ βία συνάπτεται. Το γαρ όρνεον τούτο τον πατέρα και την μητέρα αυτού ευσεβεία θαυμασία γηροβοσκεί.

Ερμηνεία

Έτσι και εμείς έχουμε υποχρέωση να εκτελούμε τις δύο θείες εντολές, δηλ. ν απομακρυνόμαστε από το κακό και να κάνουμε το καλό, όπως ακριβώς έχει γράψει ο βασιλικός Προφήτης. Και, κατά τον ίδιο τρόπο, στον Δεκάλογο, διατάζει ο Κύριος, λέγοντας «Τίμα τον πατέρα σου και την μητέρα σου και πάλι «μη μοιχεύσεις».

ΑΝΑΛΕΚΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΕΩΝ

ORTHODOX CHRISTIAN THEOLOGY AND MEDICAL SCIENCE

Powered by Art Internet Design

Share on Facebook