Γενικός Ιατρός

Η σημασία της συμμόρφωσης στη θεραπευτική αγωγή

Β

Η σημασία της συμμόρφωσης στη θεραπευτική αγωγήΈνα από τα σημαντικότερα προβλήματα στον τομέα της υγείας -και ειδικότερα στην ιατρική περίθαλψη- είναι η συμμόρφωση του ασθενή στη θεραπεία που του έχει συστηθεί. Ο συγκεκριμένος όρος περιγράφει το βαθμό συναίνεσης του τελευταίου στις οδηγίες του γιατρού του σε ό,τι αφορά το φάρμακο, τη δίαιτα, την άσκηση και την εν γένει διαχείριση της νόσου.

Πρόκειται για ένα σύνθετο φαινόμενο πολλών αιώνων, το οποίο έχει αποδειχθεί ότι ευθύνεται για χαμηλά ποσοστά αποτελεσματικής αντιμετώπισης ορισμένων παθήσεων, καθώς και για αυξημένο οικονομικό βάρος, τόσο από την πλευρά του ασθενή όσο και από του συστήματος υγείας.

Σύγχρονες στατιστικές-επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι ποσοστό από 12 έως και 63% των ασθενών, ανάλογα με την πάθηση, δεν συμμορφώνεται στη θεραπεία. Η μη αυτή συμμόρφωση, όπως καταγράφηκε, αφορά μεταξύ άλλων τη μη λήψη φαρμάκου, τη λήψη διαφορετικής δόσης σε διαφορετικά χρονικά διαστήματα ή τελικά τον καθορισμό της θεραπευτικής αγωγής από τον ίδιο τον ασθενή. Στην περίπτωση μάλιστα των χρόνιων παθήσεων παρουσιάστηκαν μεγαλύτερα ποσοστά μη συμμόρφωσης, ενώ την ίδια τάση παρουσιάζουν και οι νόσοι που δεν έχουν εμφανή συμπτώματα, όπως είναι η κατάθλιψη.

Λόγοι που οδηγούν στη μη συμμόρφωση

Τα αίτια της μη συμμόρφωσης των ασθενών είναι πολλά με κυριότερο το γεγονός ότι ο ασθενής δεν θυμάται να πάρει σωστά το φάρμακό του (24%). Αυτό συχνότερα ισχύει σε ασθενείς προχωρημένης ηλικίας, οι οποίοι δεν πάσχουν μόνο από μία πάθηση αλλά από περισσότερες, για τις οποίες παίρνουν πολλά και διαφορετικά φάρμακα. Άλλοι λόγοι που συνδέονται με τη μη συμμόρφωση είναι η αποφυγή των παρενεργειών (20%), το υψηλό κόστος της θεραπείας (17%), η πεποίθηση ότι δεν χρειάζονται φάρμακα (14%) αλλά και η κακή χρήση των φαρμάκων (2%).

Οι λόγοι αυτοί πάντως δεν σχηματίζουν την πλήρης εικόνα του ζητήματος. Η ευθύνη για τη μη συμμόρφωση δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στον ασθενή, καθώς και η φύση της νόσου είναι ένας παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει την όλη διαχείρισή της. Έχει διαπιστωθεί ότι τα ποσοστά της είναι καλύτερα σε νόσους που έχουν συμπτώματα όπως ζάλη, πόνο ή και τάση προς έμετο, παρά σε νόσους «αθόρυβες» όπως η οστεοπόρωση ή ο σακχαρώδης διαβήτης.

Σε ό,τι αφορά το φάρμακο, οι μελέτες έχουν δείξει ότι η συμμόρφωση των ασθενών είναι μεγαλύτερη όταν η συχνότητα της λήψης του είναι μικρότερη ή η χορήγησή του γίνεται ευκολότερα (ενέσιμη, από του στόματος, κλπ.), ενώ σημαντικό ρόλο παίζει και το πόσο εύχρηστη είναι η συσκευασία ή κατανοητές οι οδηγίες χρήσης, καθώς και το πόσο λιγότερο ενοχλητικές είναι οι παρενέργειες του.

Ένας άλλος βασικός λόγος συμμόρφωσης του ασθενή είναι ο ίδιος ο γιατρός του. Ο επαγγελματίας που ασχολείται με τον ασθενή του, εξηγεί τη νόσο και την θεραπεία και εμπνέει εμπιστοσύνη, έχει ασθενείς που συμμορφώνονται πολύ περισσότερο με τη θεραπευτική αγωγή που τους προσφέρει.

Τέλος, πολλοί άλλοι παράγοντες που εξαρτώνται από την ηλικία, το φύλο, το οικονομικό και το μορφωτικό επίπεδο, το κοινωνικό πλαίσιο και το οικογενειακό περιβάλλον του ασθενή είναι καθοριστικοί για τη συμμόρφωση.

Κόστος

Γενικότερα η μη συμμόρφωση στις ιατρικές οδηγίες, εκτός από τα μη ικανοποιητικά αποτελέσματα της θεραπείας για τον ασθενή, μπορεί να έχει σημαντικό οικονομικό κόστος και για το σύστημα υγείας.

Χαρακτηριστική είναι η έρευνα που πραγματοποίησε πριν λίγα χρόνια το Ινστιτούτο IMS, η οποία αναφέρει ότι μισό τρισεκατομμύριο δολάρια σε παγκόσμια ετήσια δαπάνη για την υγεία μπορεί να αποφευχθεί, εάν ο καθένας μας αρχίσει να χρησιμοποιεί τα φάρμακα περισσότερο υπεύθυνα και να ακολουθεί τις ιατρικές συμβουλές.

Αντιστοίχως, μια μελέτη στην Αγγλία υπολόγισε ότι το κόστος της μη συμμόρφωσης σε πέντε συγκεκριμένες νόσους για το εθνικό σύστημα υγείας (NHS) ανέρχεται στα 930 εκατομμύρια λίρες ετησίως. Ειδικότερα, το κόστος που προκύπτει για την περίπτωση της υπέρτασης υπολογίζεται σε 390 εκατ. λίρες, ενώ ακολουθεί η σχιζοφρένεια με 190 εκατ. λίρες, το άσθμα με 130 εκατ. λίρες, η υψηλή χοληστερόλη που συνδέεται με στεφανιαία νόσο με 120 εκατ. λίρες και τέλος ο σακχαρώδης με 100 εκατ. λίρες.

Στην ίδια μελέτη εκτιμήθηκε ότι η βελτίωση της συμμόρφωσης των ασθενών κατά 80% σε αυτές τις θεραπευτικές κατηγορίες θα εξοικονομούσε στο EΣΥ της Αγγλίας 500 εκατ. λίρες το χρόνο.

Προγράμματα

Οι διαστάσεις του προβλήματος έχουν δημιουργήσει την ανάγκη για σχεδιασμό και εφαρμογή ειδικών προγραμμάτων υποστήριξης των ασθενών για τη διαχείριση της νόσου τους. Τα προγράμματα αυτά λειτουργούν με μεγάλη επιτυχία σε όλη την Ευρώπη και την Αμερική, μέσω των οποίων οι ασθενείς γίνονται πιο ικανοί και πιο σίγουροι για τη διαχείριση της ασθένειας και της θεραπείας τους.

Η ένταξη σε αυτά είναι απλή. Ο γιατρός, όταν συνταγογραφεί ένα συγκεκριμένο σκεύασμα, ενημερώνει τον ασθενή και του δίνει τις σχετικές οδηγίες για το πρόγραμμα υποστήριξης. Ο ασθενής καλεί στο τηλεφωνικό κέντρο του προγράμματος και στη συνέχεια ξεκινούν οι διαδικασίες εκπαίδευσης και περαιτέρω υποστήριξης. Ο γιατρός μπορεί να ενημερωθεί ανά πάσα στιγμή για την πορεία του ασθενή τηλεφωνικά ή ηλεκτρονικά (e-mail).

Τα προγράμματα υποστήριξης λειτουργούν με επιτυχία αρκετά χρόνια και στην Ελλάδα, εξυπηρετώντας πολλούς ασθενείς με ποικίλες παθήσεις και υποστηρίζουν αρκετά φαρμακευτικά σκευάσματα όλων των ασθενειών και όλων των μορφών (ενέσιμα, χάπια, κ.ά.).

Φώτης Καλλιάνης, Sales & Marketing Manager, Aid Plus Care

Πηγή: aidpluscare.com
Share on Facebook